اعتبارسنجی کد ملی ایران با PHP (قابل استفاده در AGI استریسک)

در سناریوهای IVR و تماس‌های خودکار، اعتبارسنجی کد ملی با PHP یکی از نیازهای مهم برای دریافت صحیح اطلاعات تماس‌گیرنده است. قبل از هر استعلام بیرونی، ابتدا فرمت کد ملی بررسی می‌شود. سپس رقم کنترلی (Checksum) محاسبه می‌شود تا درخواست‌های اشتباه کاهش پیدا کند.

منطق اعتبارسنجی کد ملی با PHP (10 رقم)

1. دقیقاً ۱۰ رقم (با صفرهای ابتدای عدد).

2. همهٔ ارقام یکسان نباشند (مثل 1111111111 نامعتبر است).

3. رقم کنترلی:

   • مجموع ∑i=08di×(10−i)\sum_{i=0}^{8} d_i \times (10-i)∑i=08​di​×(10−i) را حساب کنید.

   • باقیماندهٔ تقسیم بر ۱۱ را بگیرید: $r=sum\mathrm{mod}11$.

   • اگر $r<2$ → رقم دهم باید برابر $r$ باشد.

   • اگر $r\ge 2$ → رقم دهم باید برابر $11-r$ باشد.

فایل PHP (چکسام)

نام فایل: national_id_check.php

<?php
/**
 * national_id_check.php
 * Simple Iranian National ID validator (format + checksum).
 * Usage (CLI): php national_id_check.php 0012345679
 * Usage (Web): national_id_check.php?code=0012345679  -> JSON output
 */

function isValidIranianNationalId(string $code): bool
{
    // Normalize: keep digits only
    $code = preg_replace('/\D+/', '', $code ?? '');

    // Must be exactly 10 digits
    if (strlen($code) !== 10) {
        return false;
    }

    // Reject all-same digits (e.g., 0000000000, 1111111111, ...)
    if (preg_match('/^(\d)\1{9}$/', $code)) {
        return false;
    }

    // Checksum
    $check = intval($code[9]);
    $sum = 0;
    for ($i = 0; $i < 9; $i++) {
        $sum += intval($code[$i]) * (10 - $i);
    }
    $r = $sum % 11;

    if ($r < 2) {
        return $check === $r;
    }
    return $check === (11 - $r);
}

// ---- Entry point: CLI or Web ----
$input = null;

// CLI
if (php_sapi_name() === 'cli') {
    $input = $argv[1] ?? null;
    if ($input === null) {
        fwrite(STDERR, "Usage: php national_id_check.php <NATIONAL_ID>\n");
        exit(2);
    }
    $valid = isValidIranianNationalId($input);
    echo $valid ? "VALID\n" : "INVALID\n";
    exit($valid ? 0 : 1);
}

// Web
$input = $_GET['code'] ?? $_POST['code'] ?? '';
$valid = isValidIranianNationalId($input);

header('Content-Type: application/json; charset=utf-8');
echo json_encode([
    'code'  => $input,
    'valid' => $valid,
], JSON_UNESCAPED_UNICODE | JSON_UNESCAPED_SLASHES);

تست سریع

استفاده از اعتبارسنجی کد ملی با PHP در سیستم‌های تلفنی باعث می‌شود اطلاعات واردشده توسط تماس‌گیرنده قبل از پردازش بررسی شود. این روش در سناریوهای IVR، فرم‌های تلفنی و سرویس‌های خودکار کمک می‌کند داده‌های صحیح وارد سیستم شوند.

خط فرمان:

php national_id_check.php 0012345679

خروجی: VALID یا INVALID و کد خروج 0/1.

وب/لوکال:

http://localhost/national_id_check.php?code=0012345679

خروجی JSON:

{"code":"0012345679","valid":true}

 استفاده از اعتبارسنجی کد ملی با PHP در استریسک به‌صورت AGI

با استفاده از اعتبارسنجی کد ملی با PHP می‌توان قبل از اجرای فرآیندهای بعدی در استریسک، صحت داده دریافت‌شده از تماس‌گیرنده را بررسی کرد.

اگر بخواهی سریع در Dialplan استفاده‌اش کنی، می‌توانی همین منطق را داخل اسکریپت AGI بگذاری و نتیجه را در یک متغیر برگردانی. نمونهٔ دیال‌پلن:

exten => 123,1,NoOp(Validate Melli Code)
 same => n,Read(MCODE,beep,10)             ; دریافت 10 رقم
 same => n,System(/usr/bin/php /var/lib/asterisk/agi-bin/national_id_check.php ${MCODE} >/tmp/mcode.out 2>&1)
 same => n,Set(VALID_RESULT=${SHELL(cat /tmp/mcode.out | tail -1)})
 same => n,GotoIf($["${VALID_RESULT}"="VALID"]?ok:bad)
 same => n(ok),NoOp(Code is valid)
 same => n,Playback/ok
 same => n,Hangup()
 same => n(bad),NoOp(Code is invalid)
 same => n,Playback/invalid
 same => n,Hangup()

برای خروجی مستقیم به متغیر، می‌توانی نسخهٔ AGI بنویسی که SET VARIABLE چاپ کند، ولی چون خواستی «فقط یک فایل سادهٔ PHP که فرمت را چک کند»، همین روال System/سHELL هم کافی و تمیز است.

پرسش‌های پرتکرار (خیلی کوتاه)

• چرا همهٔ ارقام یکسان رد می‌شود؟ چون طبق قواعد رسمی، این‌ها کد ملی معتبر نیستند.

• کد با صفر ابتدای عدد معتبر است؟ بله؛ حتماً باید طول ۱۰ رقم حفظ شود.

• این اسکریپت استعلام هویتی انجام می‌دهد؟ خیر؛ فقط اعتبارسنجی محلی (لوکال) فرمت/چکسام.